Codziennie o godzinie 13.03 (w sezonie dodatkowo o 15.03 i 17.03) ze szczytowego okna kamienicy przylegającej do Dworu Artusa – Nowego Domu Ławy wygląda do przechodniów postać wyobrażająca XVII-wieczną młodą gdańszczankę.

Autorem projektu figury jest Ewa Topolan, artysta, rzeźbiarz wywodząca się z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Konstruktorem mechanizmu jest Tadeusz Nowosielski.

Pomysł nawiązuje do powieści Jadwigi Łuszczewskiej – Deotymy (1834-1908) „Panienka”, opublikowanej po raz pierwszy w 1893 roku w Warszawie. Drugie wydanie pod zmienionym tytułem „Panienka z okienka” ukazało się w 1898 roku. W 1959 roku powstałateatralna, a w 1964 roku filmowa adaptacja powieści.

Od chwili wydania, wielokrotnie wznawiana powieść stała się wręcz „obowiązkową” lekturą kolejnych pokoleń Polaków, którzy w ten sposób wyrażali swój niezwykle uczuciowy związek z najsławniejszym polskim miastem-portem. Wielu z nich, odwiedzając Gdańsk nadaremnie poszukiwało Bursztynowego Domu i okienka. 
Jak pisze prof. Jerzy Samp: 
„... Wiele razy, przyglądając się baczniej gdańskim kamieniczkom próbowałem odnaleźć owo jedno jedyne, najprawdziwsze okrągłe małe okienko ...”. 

Jednak do kontynuacji poszukiwań kamienicy i okna zachęcały również ostatnie zdania powieści: 
„ ... A że mieszkańcy Gdańska słyną z poszanowania dla zabytków przeszłości, więc kto wie, może i ta pamiątka jeszcze się u nich przechowała? Może do dziś dnia panienka z okienka tam wygląda i tęsknie czeka, i wypatruje, czy raz jeszcze nie pojawi się przed nią marynarz od puckiej floty....” 
Przytoczone zdania, zamykające powieść, brzmiące prawie jak testament autorki, zawierają jednocześnie gotowy scenariusz i sugestie dalszej popularyzacji – obecnie ponad 100-letniej już legendy i stworzenia nowego jej materialnego wcielania.

Inauguracja pokazów „Panienki z okienka” odbyła się 1 czerwca 2001 roku. Towarzyszy im melodia Martiniego il Tedesco „Plasir d’amour" wygrywana na carillonie Ratusza Głównego Miasta.